یادداشت "علی‌رضا نادری" فیلمنامه و نمایشنامه‌نویس و در روز امضای میثاق فرهنگی هنری مهندس موسوی با هنرمندان ایران عصرهجدهم خرداد هشتادو هشت

خوشوقتم ازینکه اینجا هستم و ازهمه‌ی شما بزرگان و همکاران عزیزم که با لطف و مهربانی به این نوشته توجه می‌کنید متشکرم.

پیش از خواندن مقاله‌ی اصلی دونکته رااشاره می‌کنم.

من سال‌هاست وقتی نوشته‌ای رابرای جمعی می‌خوانم بی‌اختیار مشتم گره می‌شود، این گره کردن مشت ازخشم و ناراحتی نسبت به هیچکس جز خودم نیست، همیشه از خودم دلگیر و دلخورم که چرا هیچوقت همه‌ی حرف‌هایم را نمی‌نویسم یا نمی‌خوانم؟‌ این توضیح اینکه این نوشته همه حرف‌های خود من نیست که دلیل دیگری نیز دارد:

ادامه مطلب را بزنید .

«روزي كه به اين هموطنان عزيزم اين همه توهين شد و پاسخي داده نشد دوست داشتم به دفاع از آنها چيزي بگويم و گفتم».
اشاره:
عليرضا نادري، نويسنده و فيلمنامه‌نويس تلويزيون و تئاتر نقطه نظرات جالب و قابل توجهي درباره دهمين دوره انتخابات رياست‌جمهوري دارد. فيلمنامه‌نويس سريال‌هاي «ميوه ممنوعه»، «اشك‌ها و لبخندها» و ... درباره حضور كانديداهاي اين دوره رياست جمهوري و توقعات و خواسته‌هايش در زمينه فرهنگي نقطه‌نظرات جالبي دارد. صحبت‌‌هاي او درباره اين دوره از انتخابات با پايگاه اطلاع‌رساني ایفنا نیوز خواندني است.

در اين مراسم عليرضا نادري نمايشنامه‌نويس، كارگردان تئاتر و استاد دانشگاه، نامه دوستانه‌اي را با عنوان «در اهميت اصغر فرهادي بودن» خواند.

نادري در اين نامه آورده است:

این چیه؟

چه می دونم؟

چه می دونی دست تو بود تو آوردیش !

باشه تو اتو بوس افتاده بود منم آوردمش...

اینا کی ان؟چه از خود راضی ان!بخون ببینم چی توش نوشته؟

می خواند!می خواند !می خواند...

در باره ی تئاتره...تئاتر...تئاتر...نوشته تئاتر برای همه...

دخترک به دخترانی که در این بولتن مثل خوشبخت ترین موجودات زمین لبخند زده اند نگاه می کند و لب می گزد و به رختخواب می خزد و زیر لب...

خوش بحالشون...کثافتا!

بسرک جویای کار به عکس دخترانی که در بولتن کنار بسران ایستاده اند و لبخند می زنند نگاه می کند و سری تکان داده به رختخواب سرد ش می خزد و می نالد...

خوش به حالشون...عوضیا!

 ومرد بولتن فجر را نخوانده می بندد و ژرت می کند...

اینا کی ان؟

و زن اگر او بولتن را آورده باشد نیمه خواب و خسته درین فکر ست اگر جیز با اارزشی یافته بود!

و می خوابد بی اینکه جیزی بگوید حرفی بزند یا حتا ناله ای بکند!

از فکر بولتن بیرونم!به تعداد صندلی هایی فکر می کنم که اینهمه استاد و کارگردان و هنرمند و هنر بیشه روی آن نشسته اند...ایم !به آن ژستهایی که در ان گرفته اند ...ایم! به این همه رنگ... رنج!به مردی که روی هواست اما نیم وجب...به کبوترانی که سعی کرده اند سی تا باشند...به هنرمندان!منتخبی که سعی شده سی نفر باشند!به سی...

گاهی نگاهی به بولتن کنید!ودختری را در آخر اتوبوس به یاد بیاورید که بولتن را می یابد!

اینا کی ین؟ما کی ایم؟دریا از سنگینی کشتیها نیس که بالا و بایین می شه!دریا از خودش دلش به هم می خوره...                                                                                   علیرضا نادری

وقتی فراغت و آرامش آمد و به دوستانم سر زدمُ حالی آمد نگفتنی...سلمان باهنرُابوذر ُآیت دولتشاه ُماریا شاهی سعید خواجه افضلی و رضا جان عزیزم!و خیلی های دیگر...که چه در هنرها یا در سینما تئاتر با هم دوره داشتیم!عجب می گذرد!

محمود ناظری عزیزم! امیدوارم خوب باشی!بردیس!و...رضا ی شکراللهی ماه!

کمی مشغله ها م کم شده کارای جدیدی کرده م که ازین به بعد باهم مرور می کنیم!زندگی زیباست اما منطقی نیست که خیلی بهش عادت کنیم!اینو از من که مرگ رو ملاقات کردم فعلا قبول کنین!تا بعد...

روی ماه همه تون رو ز راه دور می بوسم! 

کسی به طور مشخص به این ایده حمله نمی کرد کما اینکه کسی هم قادر نبود از آن به طور صددرصد دفاع کندُظاهرا باید این کار شکست سختی می خورد!

کم کم به اجرا نزدیک می شدم جند بار تصمیم گرفتم اینبار هم ازین کار درگذرم به یاد سالها قبل و دو نوبت اجرای عطا سردار مقلوب افتادم که چطور وقتی جوان تر بودم از شکست در انجام این ایده تا مدتها سرخورده شدم  نمایش  عطا سردار مقلوب هم که در دونوبت اجرا شد و به گواه تاریخ تئاتر  غیر رسمی جنگ نخستین تئاتر جدی در باره ی جنگ ایران و عراق است که با جنگ چالشی جدی می کندُ تماشای مخفی زندگی آدمهایی است که در آسایشگاه آسیب دیدگان روحی از جنگ به زیست خود مشغول اند در آنجا  می خواستم تماشاگران با ماسک خود را در آینه ی روبروی خود که شیشه ی گزل روانشناسی بود ببینند! نشد و حسرتش را هفده سال ُتا سه روز قبل با خود داشتم در کوکو  هم تماشای دزدانه از بنجره ی روبرویی  طبقه ی سوم به یک خانه ی اجاره ای  ایده ی مرکزی است !بدون شیشه و تماشای دزدانه نمایش کوکو دچار یک خوانش معکوس  می شودُواین همان چیزی است که این نمایش را جند سال دچار توقیف و محاق کرد اکنون کوکوی ما حاضر شده ُ تماشای آن را به همه ی علاقمندان تئاتر اجتماعی ایران  تقدیم می کنم ُبه همه ی هنرمندانی که آرام آرام در بستر تئاتر اجتماعی ایران رشد می کنند جوانانی که هنر را با دغدغه های فرا زمینی و انتزاعی آغاز نمی کنند تئاتر برایشان اگر هم بازی است بازی سخت و دشوار و توانفرسای  زیستن هشیارانه در متن جامعه ای است که آنها را می سازدُُ" کوکوی کبوتران حرم "در بطن خود رازهایی را از بشت صحنه ی روابط اجتماعی مردم ما عیان می سازد.در هیابانگ کر کننده ی نمایشهایی باز زیبایی شناسیهای لم دهنده در سایه ی بی خیالی... تماشای زیبایی هایی های کوکوی کبوتران حرم را به همه ی کسانی هدیه می کنم که از تماشای صحنه حالی نمی برند!از بشت شیشه و بنجره دیدنُ بهتر دیدن و بیشتر شنیدن را ارمغان می آورد...در کوکوی کبوتر این را ببینید!                     علی رضا نادری طراح نویسنده و کارگردان کوکوی کبوتران حرم

ادامه مطلب رو بزنید .( پائین عکس )

شاید تنها بخشنامه ای  که دراین مرز پر گهر آن هم در بخش بزرگ و پر از بخشنامه اش با استقبال فراوان روبرو شد همین دستورالعملی بود که دست کم مرا از شکنجه گاهی سخت و صعب نجات داد! روزگارانی که گذشت برای من پراز خاطرات تلخ 27  ساله ای است که روزی آن را با نام" کندوکاوی دیگر  در در آموزش و پرورش ایران" خواهم نوشت.وبه همه ی مردان و زنانی تقدیم خواهمش کرد که  از کار  در بزرگترین معدن روباز  طلای جهان هیچ چیز نصیبشان نشد جز قلبی خسته و شکسته،روحی زجر دیده و  احساسی مجروح و زخم خورده وکابوسهایی پایان ناپذیر وحسرتهایی  بی پایان...اغراق نمی کنم!

برای دیدن عکسها روی ادامه مطلب کلیک کنید .

رئالیسمی که علیرضا نادری به سیاق آن می نویسد، سبکی آسیب پذیر تر از دیگر گرایش های موجود در تئاتر امروز ایران است.  سه سال گذشت تا مجال ارایه عمومی نمایشنامه «کوکوی کبوتر» او فراهم شد. اما نه فراتر از برنامه‌های نمایشنامه‌خوانی خانه تئاتر.  حال اینکه چرا خیل طرفداران رئالیسم در این سه سال از تماشای و یا خواندن این اثر  محروم بودند پاسخ روشنی دارد که تا به حال بسیار از آن گفته و نوشته اند. اما دلیل دیگری که می توان برای تاخیر در اجرا و یا نمایشنامه خوانی این اثر اقامه کرد بیش از اینکه مربوط به شرایط  باشد، برخواسته از آسیب پذیری این سبک است. این نوع نگاه به جامعه نیازمند صراحت لهجه در تصویر کردن شرایط است. به همین دلیل در شرایطی که سوء تفاهم ها مهمترین تاثیر را در اجرا شدن و یا حذف شدن یک اثر دارد، امید به اجرای یک نمایشنامه رئال که از بد حادثه انتقادی هم هست، کمی واهی به نظر می آید. اگر اجرای «کوکوی کبوتر» علیرضا نادری تا به حال تاخیر داشته، صرفا به دلیل تلقی غلط از سبک این نویسنده و حساس بودن رئالیسم در برابر تفسیرها و تاویل ها است. از آنجا که این اثر در پس تندی و تیزی انتقاد خود و در زیر پوسته سخت خود به جستجوی صداقت و معنویتی است که احتمال از نظر دور ماندن آن برای سانسورچی ها وجود دارد. حساس بودن آثار رئالیسم در تئاتر باعث شده تا هر سانسورچی بی استعدادی توانایی جلوگیری از اجرای این گونه آثار را داشته باشد.

ظاهرا قرار است که معنویت گریز پای «کوکوی کبوتر» با ویژگی های واقع گرایانه به تماشاگر منتقل شود، اما آسیب پذیری این سبک آنجایی رخ می نماید که همه حواس به مکان نمایشنامه، موقعیت ها و دیالوگ پردازی کاراکترها معطوف شود.

به هر حال زائران جعلی و اصلی نمایشنامه «کوکوی کبوتر» چنان در تار و پود جامعه تنیده‌اند که گاه از دیدن آنها غافل شده و یا میلی به دیدن و مداقه در احوال آنها نداریم. تافته‌های بافته از رنج این جامعه در شخصیت دوازده زن چنان به صراحت تصویر شده که گاه از جسارت بیان آن می‌هراسیم. ساختمانی در خیابان استامبول که دختری دو کلیه خود را برای کار روزانه در آن از کف داده و حالا پول کارکرد او به مرزهای اطراف می‌رود تا دود شود. دختر نقاشی که صاحب یک فرزند است و در کودکی با تحقیر قبیح  ناظم مدرسه به حالی در آمده که هر از گاه غش می‌کند و مادر برای بیماری لاعلاج او اشک می‌ریزد و... . این ها نمونه هایی از رنج های شخصیت های این اثر است که با توجه به زن بودن همه شخصیت ها، می توان گفت «کوکوی کبوتر» نمایشی از پشت صحنه یک جامعه است یعنی جایی که راز خانواده ها امن می ماند و هرگز فاش نمی شود. کوکوی کبوتر افشای این اسرار مگوست.

براي جامعه‌اي كه روند تحولات اجتماعي به سبب زيرساخت‌هاي سنتي و الگوي قدرت در آن همواره با نوعي سرگرداني و عدم تعادل روبرو بوده است و علاوه بر دگرديسي دروني‌، همواره چالش‌هاي فراواني را به خاطر موقعيت جغرافيايي و سياسي خويش - از ابتداي تاريخ - با اقوام و ملت‌هاي گوناگون داشته‌، قرار گرفتن مداوم در"شرايط گذار" امري ناگزير بوده است . این امر‌ در پي آمد خود‌، جامعه ایران و مناسبات دروني‌اش را به نوعي عدم تعادل پايدار مبتلا کرده است که ريشه‌هاي اين روند را مي‌توان در مقاطعي چون حمله‌ يونانيان به ايران تا زوال تمدن ساسانيان‌، حمله مغول‌، نابودي و احتضار نشانه‌هاي فرهنگ و تمدن تا حضور انگليس‌، روسيه و آمريكا در ايران‌، و نقش بي‌شرمانه ايالات متحده به ويژه دركودتاي 28 مرداد 1332 ، انقلاب مردمي سال 57 عليه طاغوت و پس از آن تجاوز تحميلي كشور عراق تا به امروز - كه اين زورگويي و قدرت‌طلبي در جايي خارج از مرزهاي ايران كنترل و هدايت مي‌شود - ، مشاهده كرد‌. اين مسئله بيش از پيش ما را براي رسيدن به ثبات اجتماعي و برون رفت از شرايط گذار‌، نيازمند نوعي تاريخ نگاري انتقادي مي‌كند تا با درك زواياي آشكار و پنهان هر عصر و حركت به سوي الگوهاي پايدار ارزشي و رفتاري كه ارتباط مستقيمي با‌"آگاهي طبقاتي" دارد‌، گام برداريم‌.

برای دیدن عکسها روی ادامه مطلب کلیک کنید .